Informatie

Foto: Het Lunters buurtbos
Tussen Lunteren, Wekerom en Ede ligt een prachtig gebied met een zeldzame flora en fauna. En veel sporen uit het verleden: de stuwwal uit de laatste IJstijd, het grootste Celtic Field van Nederland, de Germaanse put uit de IJzertijd, de middeleeuwse engen, één van de weinige nog actieve stuifzandgebieden in Europa, de langste nog zichtbare wildwal van Nederland, een Hessenweg, het Luntersche Buurtbosch, de vele zandgroeves en grindgaten uit de meer recente geschiedenis. Al die zichtbare elementen vertellen hoe het landschap is ontstaan - en dat allemaal rondom de Goudsberg, het Middelpunt van Nederland. In 2010 is een project gestart om dit unieke gebied van ruim 1500 hectare op te waarderen. Dit jaar worden de laatste onderdelen opgeleverd. De drie grote eigenaren (het Geldersch Landschap & Kasteelen, het Luntersche Buurtbosch en de gemeente Ede - samen goed voor ruim 60 procent van de grond) hebben iets bijzonders voor elkaar gekregen.

Middelpunt van Nederland

Omstreeks 1950 hebben ‘deskundigen’ uitgerekend dat het geografisch middelpunt van Nederland boven op de Goudsberg ligt. Inwoners van Lunteren hebben die plek toen gemarkeerd met drie grote zwerfkeien. In 2016 wordt deze plek heringericht. Er wordt een nieuw landschapsobject gemaakt. Grote ronde cirkels van onverwoestbaar cortenstaal accentueren het middelpunt. Met in de middelste cirkel de drie grote zwerfkeien. Dichtbij die plek staat de notarisbank, waar vandaan je een doorkijkje hebt naar de Lunterse Eng.

De Koepel

Het Luntersche Buurtbosch omvat 150 hectare gevarieerd bos. Notaris Johannes van den Ham gaf eind negentiende eeuw opdracht tot de eerste aanplant. Bij zijn overlijden in 1912 schonk hij het hele bos bij legaat aan de Lunterse bevolking. Middenin het Buurtbos staat De Koepel, een prachtige uitzichttoren. Het is niet alleen een mooi gebouw, een rijksmonument, het uitzicht is nog imposanter. Vanaf de omloop zie je goed de Utrechtse Heuvelrug, de Lange Jan van Amersfoort en bij echt helder weer kun je zelfs de Dom van Utrecht zien. Aan de voet van de 22 meter hoge toren op de nog eens 34 meter hoge Galgenberg is het onmogelijk vast te stellen dat het dak, ver boven je hoofd, half bolvormig is. Vanuit de lucht lukt dat natuurlijk wel. Het dak heeft wel wat weg van een koepel. In dit markante en druk bezochte gebouw worden veel kunstexposities en concerten georganiseerd.

De Hessenhut

Op het mooie uitzichtpunt bovenop de Goudsberg heeft lang een oude, eenvoudige houten Hessenhut gestaan. Een soort pleisterplaats langs de Hessenweg waarover eeuwenlang zwaar beladen Hessenwagens reden. In 2015 is een nieuwe Hessenhut gebouwd. In het moderne ontwerp komen de elementen van de Hessenweg en de wielen van de hessenwagen terug. Een heerlijke plek om even uit te rusten en te genieten van het uitzicht over de Gelderse Vallei helemaal tot aan Nijkerk. Het silhouet van de kerktoren in Barneveld is duidelijk te zien. Het is één van de meest idyllische plekjes in de gemeente Ede. De akker met bloeiende lupines in de zomer bovenop de Goudsberg en het stuk bos daaromheen zijn eigendom van Stichting Het Luntersche Buurtbosch.

De Grote Zandgroeve

Boven op de Goudsberg ligt de Grote Zandgroeve. De circa 42 ha grote zandafgraving is ongeveer 20 meter diep en diende jarenlang als winplaats voor ‘bodemspecie’: zand voor wegaanleg en huizenbouw. In het middengedeelte van het terrein werd in het verleden grof vuil en tuinafval gestort. In de zandafgraving ontwikkelde zich een rijke, veelsoortige vegetatie. Bijzonder is het ‘woud van de berenklauw’. Het gebied wordt veel gebruikt door mountainbikers en ruiters. Bij sneeuwval is de jeugd van Lunteren in de kuil te vinden. Mooiere hellingen om er met een sleetje vanaf te glijden zijn er in de hele omgeving niet te vinden.

De IJzertijdboerderij & Celtic Fields

Aan de rand van het Wekeromse Zand ligt een Celtic Field, één van de grootste van Nederland. Een Celtic Field is een systeem van kleine rechthoekige veldjes (circa 35 bij 35 meter), omsloten door een lage wal. Ze worden ook wel raatakkers genoemd. Die raatakkers zijn pas is 1996 ontdekt. Bij archeologisch veldonderzoek in 2006 werden in Wekerom, in de buurt van de Vijfsprongweg, sporen van maar liefst vijf boerderijen uit de IJzertijd gevonden. De beheerder van het complex, Geldersch Landschap en Kasteelen, besloot een hectare met raatakkers te reconstrueren en in te zaaien. Bovendien ontstond het idee een boerderij uit de IJzertijd te herbouwen. In de zomer van 2011 was die boerderij een feit, compleet met opslagschuurtje, een zogeheten spieker. De vorm en afmetingen zijn gebaseerd op aannames, omdat niemand weet hoe de boerderij er ooit precies heeft uitgezien. Vanaf het uitzichtplatform en de picknicktafel vlakbij het kruispunt aan de Vijfsprongweg kun je volop genieten van de omgeving.

Wekeromse Zand

Het gebied van het Wekeromse zand was tot begin zestiende eeuw nog zwaar bebost. Op wat we nu de Hoge Veluwe noemen lagen grote ondoordringbare bossen. Door slechte behandeling en grote ontginningen zijn deze bossen op den duur grotendeels verdwenen en bleef uiteindelijk woeste grond over. Het moet de Veluwe een vervaarlijk uiterlijk hebben gegeven, zozeer zelfs dat hertog Arnold van Gelre het een “wildt en bijster lant” noemde. Overigens sloeg die opmerking niet alleen op het landschap, maar ook op het gespuis dat er een goed heenkomen zocht en het vele grof wild dat je er toen kon vinden. Ook nu nog valt er wild te spotten. De Veluwse heidegebieden en zandverstuivingen behoren vandaag tot de grote toeristische trekpleisters. Vroeger was men er niet zo blij mee. De ‘zandzeeën’, zoals ze werden genoemd, konden namelijk maar moeilijk worden beteugeld.
Terug naar boven